Portal
Mała Psychologia

Dysocjacyjne zaburzenia osobowości

Abstrakt:

Dysocjacyjne zaburzenie osobowości, czyli tzw. „osobowość mnoga”, to jedna z form amnezji funkcjonalnej. Takie amnezje, w przeciwieństwie do organicznych, nie są spowodowane uszkodzeniami mózgu, a zazwyczaj - traumatycznymi wydarzeniami, lękiem.               

Treść:

Dysocjacyjne zaburzenia osobowości to jedna z najbardziej uciążliwych i tajemniczych chorób psychicznych. Inaczej określa się ją osobowością mnogą albo wieloraką. Do klasyfikacji DSM-V została wprowadzona w kategorii zaburzeń dysocjacyjnych, obok depersonalizacji i fugi psychogennej. Pierwsze opisy zaburzenia znajdziemy już w źródłach z XIX wieku. Zaburzenie najprawdopodobniej jest mechanizmem obronnym przed traumatycznymi wspomnieniami – najczęściej chorują osoby cierpiące już na zespół stresu pourazowego odznaczające się charakterystycznymi dla niego objawami, oraz agresją czy skłonnościami do samookaleczania. Około 97 % chorych doświadczyło wcześniej przemocy na tle seksualnym lub śmierci osoby bliskiej. Obecnie osobowość wieloraka jest najczęściej diagnozowana u osób w 25-35 r.ż. Najbardziej narażone są kobiety – ok. 3-9 razy bardziej niż mężczyźni.    

Ale z czym właściwie wiąże się dysocjacyjne zaburzenie osobowości?

Charakteryzuje się tym, że osoba ma co najmniej dwie odmienne tożsamości występujące na przemian. Są od siebie niezależne. Jak się okazuje, osoby chore mają średnio 13 tożsamości. Osobowość pierwotna zazwyczaj jest zachowana, ale jest bierna, wycofana i depresyjna. Osobowości alternatywne są silnie kontrastujące do osobowości pierwotnej – maja inne nie tylko imiona i cechy osobowości ale nawet wiek, płeć i historię życia. Dysocjacyjnym zaburzeniom osobowości towarzysza różnoraki amnezje wsteczne, tj. dotyczące wcześniejszych okresów życia. Różnice ukazują się również w stanie fizjologicznym – osobowości mogą charakteryzować się różną ostrością wzroku, tętnem czy odpornością na ból.

Leczenie osobowości mnogiej nie jest proste – zintegrowanie poszczególnych osobowości jest bardzo trudnym zadaniem i trwa zazwyczaj długo. Techniką często stosowaną w terapii jest hipnoza, przez którą dąży się do poznania stanu emocjonalnego z czasu sytuacji traumatycznej. Zalecana jest zarówno psychoterapia, jak i kontrola lekarza psychiatry.

Więcej:

  • Marchwicki, P. (2004). Osobowość wieloraka : kryteria diagnostyczne i modele etiologiczne. Seminare. Poszukiwania naukowe, 20, 357-368.
  • Morrison, J.  (2016). DSM-5 bez tajemnic. Praktyczny przewodnik dla klinicystów. Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego.

Justyna Skowronek

Udostępnij

BIULETYN INFORMACYJNY