Portal
Mała Psychologia

Języki obce a rozwój mózgu

Co jest lepsze, znać kilka języków, lecz nie całkiem dobrze czy jeden biegle? Okazuje się, że dla rozwoju naszego mózgu lepszy jest pierwszy wariant.

Uczymy się języków obcych, żeby podnieść swoje kwalifikacje, wyjechać do innego kraju lub po prostu dlatego, że podoba nam się język i kultura danego rejonu. Tymczasem nauka języków obcych niesie za sobą dodatkowo wiele korzyści dla naszej psychiki i rozwoju mózgu.

Interesujące, że z tego punktu widzenia, korzystniej władać kilkoma językami nie całkiem dobrze, niż jednym biegle.

  1. Nauka języków obcych zwiększa rozmiar mózgu.

Kiedy uczymy się języków obcych nasz mózg rośnie i to w dosłownym znaczeniu. A dokładniej – hipokamp i niektóre obszary kory mózgowej. Badacze, którzy opublikowali wyniki analizy mózgu profesjonalnych tłumaczy, zauważyli wzrost objętości istoty szarej u tych z badanych tłumaczy, którzy w ciągu minimum trzech ostatnich miesięcy pogłębiali swoją wiedzę z wybranego języka obcego. Przy czym, im większy wysiłek wkładał w naukę konkretny uczestnik badania, tym bardziej widoczny był przyrost objętości istoty szarej.

  1. Języki obce mogą chronić przed chorobą Alzheimera.

Bilingwiści (osoby posługujące się dwoma lub więcej językami obcymi) średnio pięoć lat później zapadają na demencję spowodowaną chorobą Alzheimera. D takich zadziwiających wniosków doszedł zespół neuropsychologów porównując czas trwania choroby u osób, które opanowały języki obce i osób, które tych języków nie znały. Spośród 211 uczestników badania, 102 osoby znały minimum dwa języki obce, pozostałe 109 osób poza językiem ojczystym, nie znało żadnego innego. Analizując czas trwania choroby obydwu grup, badacze doszli do wniosku, że w pierwszej grupie początkowe symptomy choroby występowały średnio 4,3 lata później, a stan demencji, do którego doprowadzał ich rozwój, wystąpił średnio 5,1 lat później niż w grupie drugiej.

Wielu lekarzy już wcześniej twierdziło, że zwiększone wykorzystanie mózgu (związane nie tylko nauką języków obcych, ale też zajęcie matematyką, regularne rozwiązywanie łamigłówek, gier logicznych) spowalnia rozwój choroby Alzheimera – wspomniane badanie jako jedno z pierwszych potwierdziło tę hipotezę.

Należy przy tym zaznaczyć, że profilaktyczny efekt, który daje nauka języków obcych, jest o wiele silniejszy od farmakologicznych sposobów terapii.

  1. Bilingwiści mają lepsze zdolności muzyczne.

Nauka języka obcego wymaga od naszego mózgu odkrycia bogactwa dźwięków, których on wcześniej nie wyłapywał ani nie rozróżniał. Europejczyk, uczący się języka chińskiego, z zaskoczeniem odkrywa, że to, co kojarzyło mu się wcześniej z dźwiękiem „s” w rzeczywistości okazuje się trzema zupełnie różnymi dźwiękami. Chińczyk, przyswajając język rosyjski, zauważa, że uwzględniając bogactwo zmiany intonacji wewnątrz zdania, język ten może nadać tonalną formę wielu chińskim sylabom. Człowiek, władający językiem obcym, uczy się jak najlepiej rozpoznawać dźwięki – a następnie osiąga lepsze wyniki w opanowaniu instrumentów muzycznych. Jednakże, to nie swoim uszom powinniśmy być wdzięczni za poprawę zdolności muzycznych – podstawową rolę w rozpoznawaniu dźwięków spełnia mózg, a nie narządy słuchu. 

  1. Znawcy kilku języków potrafią wykonywać kilka zadań jednocześnie.

Autorzy badania, którzy ustalili ten fakt, przeprowadzili dwa eksperymenty. W pierwszym, osoby bilingwiczne oraz te, które znały tylko swój ojczysty język, musiały wykonać serię testów, których wyniki wyjaśniły, że bilingwiści są lepsi w jednoczesnym wypełnianiu kilku zadań i przechodzeniu z jednego typu zadań do zupełnie innych, nowych. Drugi eksperyment był trudniejszy: testy miały wypełniać osoby monolingwiczne i bilingwiczne z różnych grup wiekowych. To, że młodzież lepiej rozwiązała problemy logiczne, niż osoby w wieku 45-50 lat i starsze, było zupełnie oczywiste. Jednak u bilingwistów różnica między młodzieżą, osobami dorosłymi i starszymi nie była aż tak wyrazista. Jak się okazało, bilingwiści lepiej zachowują zdolność do jednoczesnego rozwiązywania złożonych problemów.

Naukowcy uważają, że aby osiągnąć te możliwości wskazane jest uczenie się języków od dzieciństwa.

  1. Języki obce polepszają pamięć.

Dzieci, które wychowują się w wielojęzykowym środowisku, wyróżniają się znacznie lepszą pamięcią od tych, które od dzieciństwa słyszą tylko język ojczysty. Ponadto, jak ustalili badacze, zazwyczaj też lepiej liczą w pamięci i szybciej opanowują naukę czytania.

Bilingwiczne dzieci także lepiej zapamiętują następstwo dowolnych przedmiotów i zdarzeń – to pozwala im np. znacznie pewniej orientować się na znanym terenie, a także lepiej zapamiętać listę rzeczy do zrobienia. Różnica pojawia się już w wieku 5-7 lat, i utrzymuje się, jak widać, przez całe życie.

  1. Bilingwiści mają lepsze zdolności koncentracji.

Społeczeństwo często przedstawia znawców języków obcych jako roztrzepane, rozkojarzone i chaotyczne osoby. Ten stereotyp jednak wydaje się daleki od prawdy. To właśnie bilingwiści skupiają większą uwagę zarówno na sednie ważnej sprawy, jak i na jej detalach. Na przykład szybko odkrywają wzajemne relacje międzyludzkie w grupie, w której od niedawna się znajdują.

Kolejny stereotyp – osoby uczące się kilku języków, gorzej znają swój język ojczysty – nie jest do końca niesprawiedliwy. Okazuje się, że osoby te mają przeciętnie mniejszy słownik (zasób słów) języka ojczystego niż osoby, które znają tylko ojczystą mowę (szczególnie jeśli mówimy o osobach bez wyższego wykształcenia, które nauczyły się języka obcego przebywając w wielojęzykowym środowisku).

Jednakże bilingwiści w każdym przypadku wykazują lepiej rozwiniętą umiejętność rozumienia logiki własnego języka – w szczególności gramatyki i tworzenia nowych słów.

Piśmiennictwo:

  • J. Mårtensson et al. "Growth of language-related brain areas after foreign language learning." NeuroImage, 2012.
  • F. Craik, E. Bialystok, M. Freedman "Delaying the onset of Alzheimer disease: Bilingualism as a form of cognitive reserve." Neurology, 2010.
  • J. Krizman et al. "Subcortical encoding of sound is enhanced in bilinguals and relates to executive function advantages." Proceedings of the National Academy of Sciences of the United States of America, 2012.
  • B. Goldet al. "Lifelong Bilingualism Maintains Neural Efficiency for Cognitive Control in Aging." The Journal of Neuroscience, 2013.
  • J. Morales et al. "Working memory development in monolingual and bilingual children". Journal of Experimental Child Psychology, 2013.

Paula Pyrcz

Udostępnij

BIULETYN INFORMACYJNY