Portal
Mała Psychologia

Mężczyźni, którzy kochają kobiety? Koncepcja seksizmu ambiwalentnego

Abstrakt:

Peter Glick i Susan T. Fiske (1996; 2001) opracowali koncepcję seksizmu ambiwalentnego, wyróżniając seksizm wrogi i dobrotliwy. Pierwszy z nich odpowiada potocznemu rozumieniu tego zjawiska i dotyczy negatywnego stosunku do kobiet. Seksizm dobrotliwy odnosi się do pozornie przeciwnego nastawienia, czyli uwielbienia stereotypowo postrzeganej, kobiecej  natury.

Treść:

Seksizm obejmuje postawy, przekonania i zachowania oraz organizacyjne, instytucjonalne i kulturowe praktyki, które wyrażają pejoratywną ocenę osób ze względu na ich płeć albo wspierają nierówność statusu mężczyzn i kobiet (Swim i Hyers, 2009). Koncepcja seksizmu ambiwalentnego opiera się na założeniu, że na stereotypy płci składają się zarówno pozytywne jak i negatywne cechy - wyodrębniamy więc  dwa jego komponenty: wrogi i dobrotliwy.

Nieprzychylne myślenie o kobietach to podstawowa własność seksizmu wrogiego, co oznacza, że typowe są dla niego przekonania o dążeniu kobiet do przejęcia władzy nad mężczyznami.  Dokonanie tego możliwe jest na dwa sposoby: poprzez manipulację kobiecą seksualnością albo działalność środowisk feministycznych. Czy można jednak postrzegać kobiety pozytywnie, a mimo to cechować się seksizmem? Glick i Fiske (1996; 2001) wyróżniając seksizm dobrotliwy odpowiadają na to pytanie twierdząco. Seksizm dobrotliwy zakłada kobiecą czystość i delikatność, które mężczyźni winni są adorować. Niestety, nie jest to wyłącznie uznanie kobiecej cudowności - jest to także przekonanie o słabości płci przeciwnej i konieczności jej obrony. Badacze nazywają taką postawę ochronnym paternalizmem, który oznacza konieczność sprawowania opieki nad kobietami, które choć słabe i nie w pełni kompetentne z natury, są jednak niezbędne w procesie reprodukcji. Komplementarność płci lub inaczej ich dopełnianie się, czyli drugi komponent seksizmu dobrotliwego, to przeświadczenie o odmienności kobiet i mężczyzn pod względem posiadanych cech. Różnice te działają jednak na niekorzyść kobiet - mogą one być oczywiście  świetnymi żonami i matkami, ale pozostałe kwestie, na przykład sprawowanie władzy, powinny pozostawić predysponowanym do tego mężczyznom. Ostatnim składnikiem seksizmu dobrotliwego jest bliskość heteroseksualna, odzwierciedlająca pragnienie nawiązania psychologicznej bliskości z płcią przeciwną. Sytuacja, w której mężczyźni jako grupa posiadająca więcej władzy są zależni od kobiet, które posiadają jej mniej, nie jest niestety dla tych ostatnich korzystna i może skutkować skierowaną na nie przemocą.

Koncepcja seksizmu ambiwalentnego pokazuje, że nie tylko nienawiść, ale również nadmierne uwielbienie mogą niekorzystnie wpływać na społeczną sytuację kobiet. Co ciekawe, seksizm wrogi i dobrotliwy są ze sobą wysoko skorelowane, co oznacza, że im lepiej myślimy o kobietach, tym paradoksalnie, jesteśmy do nich nastawieni bardziej negatywnie.

Więcej:

  • Glick, P., i Fiske, S. T. (1996). The Ambivalent Sexism Inventory: Differentiating Hostile and Benevolent Sexism. Journal of Personality and Social Psychology, 70(3), 491-512.
  • Glick, P., i Fiske, S. T. (2001). An ambivalent alliance: Hostile and benevolent sexism as complementary justifications for gender inequality. American Psychologist, 56(2), 109-118.
  • Swim, J. K., i Hyers, L. L. (2009). Sexism. W: T. D. Nelson (red.), Handbook of Prejudice, Stereotyping, and Discrimination. New York: Psychology Press.

Małgorzata Delkowska

Udostępnij

BIULETYN INFORMACYJNY