Portal
Mała Psychologia

Umysły medalistów - czyli co charakteryzuje sportowców

Abstrakt:

Słowa kluczowe: współzawodnictwo, determinacja, osobowość, aktywność fizyczna, umiejętność, psychologia sportu, sport.

Niedawno przeżywaliśmy Igrzyska Olimpijskie 2018, ze zdumieniem oglądając wyczyny na rampie, lodowisku czy też torze slalomowym. Psycholodzy ustalili, co charakteryzuje sportowców, którzy dostali się na Olimpiadę do Pjongczangu oraz co prognozuje szanse zajęcia przez nich miejsca na podium.

Osobowość mistrzów

Naukowcy znaleźli dowody, które wskazują na związek cech osobowości ze sportowym sukcesem: zawodnicy rywalizujący w krajowych i międzynarodowych zawodach wykazują wyższy poziom sumienności i niższy poziom neurotyczności w porównaniu z tymi, którzy rywalizują w sporcie regionalnym lub przynależą do klubu sportowego (Allen, Laborde, 2014). Badania podłużne wykazały, że młodzi sportowcy o określonych cechach osobowości częściej stają się zawodowymi sportowcami. W przeprowadzonych badaniach na sportowcach znaleziono również związek między wysokim poziomem sumienności z lepszymi strategiami przygotowania, mniejszym ryzykiem lekkomyślności i skuteczniejszymi strategiami w zmaganiach. Zaś sportowcy z wysokim poziomem ekstrawersji lub niskim poziomem neurotyczności reagują bardziej pozytywnie na komplikacje i niepowodzenia.

Allen i Laborde piszą, iż ludzie mogą zakładać, że cechy osobowości są przyczyną lepszych lub gorszych wyników niektórych sportowców, ale istnieje możliwość, że to właśnie sukces sportowy i związane z nim zmiany w życiu mogą przyczynić się do zmiany osobowości. Mistrzowie olimpijscy mogą cieszyć się znacznym zainteresowaniem mediów, uwielbieniem fanów i korzyściami finansowymi, ale są także narażeni na zmiany w życiu prywatnym oraz presję, aby zdobyć większą liczbę medali. Naukowcy nie ustalili jeszcze, w jaki sposób czynniki te mogą generować pewne zmiany w cechach osobowości.

Trening nie jest wytłumaczeniem dla zdobywania złota na olimpiadzie?

Wiadomości na temat Zimowych Igrzysk Olimpijskich zazwyczaj przedstawiają poszczególnych sportowców mówiących o latach poświęconych intensywnej praktyce, niezależnie od tego, czy rywalizują w łyżwiarstwie figurowym, narciarstwie alpejskim czy snowboardzie. Jednak ostatnie badania sugerują, że ćwiczenie swoich umiejętności może mieć znikomy wpływ na ich sukces w rozgrywkach.

Psycholog Brooke Macnamara z Case Western University przeanalizowała wraz ze współpracownikami dziesiątki badań dotyczących wielokrotnych olimpijskich złotych medalistów, aby zrozumieć, w jaki sposób ćwiczenie umiejętności wpływa na wyniki w sporcie i kilku innych dziedzinach. Badania Macnamary pokazują, że czas poświęcony na trening wyjaśnia jedynie 18% zmienności osiąganych wyników sportowych. Poprzez analizę badań wykazano, że „elitarni” sportowcy, którzy zakwalifikowali się na Olimpiadę, mają umiejętności, które wydają się wykraczać poza musztrę i ćwiczenia (Macnamara, Hambrick, Moreau, 2016). Kompleksowe analizy badaczy pokazały, że indywidualne różnice w czasie poświęconym treningowi, który miał na celu doskonalenie umiejętności, wyjaśniają tylko 1% wariancji osiągnięć pośród „elitarnych” sportowców.

Badacze przyjrzeli się także związkowi pomiędzy wiekiem, w którym dana osoba angażuje się w sport, a poziomem umiejętności, który osiąga. Odkryli, że zawodnicy o wyższych kwalifikacjach nie rozpoczęli swojej przygody ze sportem wcześniej niż ci o mniejszych zdolnościach.

Naukowcy wskazują na inne czynniki poza treningiem, które mogą mieć związek z rozwojem sportowych umiejętności, w tym indywidualne różnice w szybkości psychomotorycznej, kontroli uwagi i pojemności pamięci roboczej. Badanie skupiło się na ograniczonej liczbie sportów, takich jak hokej na trawie, piłka nożna i pływanie, jednakże badacze twierdzą, że przeanalizowanie wyników z wielu badań (a nie pojedynczych eksperymentów) umożliwia wnioskowanie również w innych formach rywalizacji sportowej.

Gadka o medalu

W latach osiemdziesiątych naukowcy zaczęli badać wpływ mówienia do siebie na wyniki sportowe. Z biegiem czasu badacze wyodrębnili dwa wymiary rozmowy z samym sobą: instruktażowy i motywacyjny. Motywacyjne mówienie do siebie jest tym, co wielu ludzi uważa za przygotowanie psychiczne (np. "naprzód", "mogę to zrobić"), podczas gdy instruktażowe mówienie do siebie ma na celu skupienie uwagi i odpowiednie ukierunkowanie techniki (np. "skup się na celu", "oby tak dalej".)

Po przeanalizowaniu 32 badań na ten temat, naukowcy z Uniwersytetu Tesalskiego w Grecji sprecyzowali bardziej szczegółowo podział dotyczący mówienia do siebie, określając, która forma takiej rozmowy sprawdzi się dla różnych rodzajów sportu.

Wnioski wysnute przez badaczy były następujące: rozmowa ze sobą może pomóc poprawić koncentrację, zwiększyć pewność siebie, skutecznie regulować wysiłek, kontrolować reakcje poznawcze i emocjonalne oraz powodować automatyczną realizację zadania. Odkryli oni również, że  instruktażowa rozmowa ze sobą była najbardziej skuteczna, kiedy zadania obejmowały stosunkowo drobne wymagania motoryczne, takie jak koordynacja ręka-oko, precyzja, dokładność i celność (Hatzigeorgiadis i in., 2011).

A dowodzik jest?

  • https://www.psychologicalscience.org/publications/observer/obsonline/the-minds-of-medalists.html
  • Allen M. S., Laborde S. (2014). The Role of Personality in Sport and Physical Activity. Current Directions in Psychological Science, 23(6), 460-465.
  • Macnamara B. N., Hambrick D. Z., Moreau D. (2016). How Important Is Deliberate Practice? Reply to Ericsson. Perspectives on Psychological Science, 11(3), 355-358.
  • Hatzigeorgiadis A., Zourbanos N., Galanis E., Theodorakis Y. (2011) Self-Talk and Sports Performance. A Meta-Analysis. Perspectives on Psychological Science, 6(4), 348-356.

Tłum. Magdalena Janyst

Udostępnij

BIULETYN INFORMACYJNY

Cieszymy się, że chcesz być z nami na bieżąco!

Wszystkie zbierane przez nas dane są ograniczone do minimum. Dlatego wystarczy, że podasz nam swój adres e-mail a raz w miesiącu wyślemy Ci kilka najciekawszych informacji ze świata psychologii.

W każdej chwili możesz zrezygnować z otrzymywania newslettera. Możesz to zrobić wysyłając wiadomość na następujący adres e-mail: d.kantorowicz@mala-psychologia.eu

Informacje na temat przetwarzanych danych osobowych znajdują się w Polityce prywatności (link).